Plamka żółta (macula lutea) to niewielki obszar siatkówki o średnicy zaledwie około 5 mm, który odpowiada za widzenie centralne, rozpoznawanie twarzy, czytanie drobnym drukiem oraz percepcję barw. Swój żółtawy odcień zawdzięcza dwóm specyficznym karotenoidom: luteinie oraz zeaksantynie.
1. Czym jest wskaźnik MPOD (Macular Pigment Optical Density)?
Gęstość optyczna pigmentu plamkowego (MPOD) to parametr mierzony przez okulistów za pomocą densytometrii. Określa on, jak gruba jest „tarcza ochronna” filtrująca promieniowanie wnikające w głąb oka. Im wyższa wartość MPOD:
- Tym mniejsza ilość szkodliwego światła niebieskiego dociera do wrażliwych komórek nabłonka barwnikowego siatkówki (RPE).
- Tym szybsza jest regeneracja wzroku po olśnieniu jasnym światłem (np. reflektorami z naprzeciwka podczas jazdy nocą).
- Tym wyższy kontrast i ostrość widzenia przy słabym oświetleniu.
2. Synergia proporcji 5:1 – wnioski z badań AREDS2
Przełomowe badanie kliniczne Age-Related Eye Disease Study 2 (AREDS2), koordynowane przez National Eye Institute w USA, wykazało, że optymalną skuteczność antyoksydacyjną osiąga się przy jednoczesnym dostarczaniu 10–20 mg czystej luteiny krystalicznej oraz 2–4 mg zeaksantyny na dobę. Proporcja ta odpowiada naturalnemu rozmieszczeniu tych związków w zdrowej ludzkiej diecie oraz tkankach oka.
3. Źródła w diecie i biodostępność
Najbogatszymi źródłami luteiny i zeaksantyny są ciemnozielone warzywa (jarmuż, szpinak, brokuły) oraz żółtka jaj (gdzie związki te występują w kompleksie lipidowym o znakomitym wchłanianiu). Należy pamiętać, że karotenoidy są substancjami rozpuszczalnymi w tłuszczach – ich spożywanie zawsze powinno towarzyszyć posiłkom zawierającym zdrowe kwasy tłuszczowe (np. oliwa z oliwek, awokado).